سلامت زنان از جنبه‌های گوناگون جسمانی، روانی و اجتماعی حائز اهمیت است و نقش کلیدی در ارتقای سلامت خانواده و جامعه ایفا می‌کند. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت(WHO)، توجه به بهداشت زنان نه تنها در کاهش میزان ابتلا به بیماری‌های مزمن و عفونی مؤثر است، بلکه تأثیر مستقیم بر سلامت نسل‌های آینده دارد.

۱. بهداشت فردی و دستگاه تناسلی

• میکروبیوم واژینال: محیط واژن دارای باکتری‌های لاکتوباسیل است که با تولید اسید لاکتیک، pH را در محدوده‌ی ۴ تا ۴/۵ نگه می‌دارند و از رشد عوامل بیماری‌زا جلوگیری می‌کنند. استفاده بیش از حد از صابون‌ها یا دترجنت های قوی می‌تواند این تعادل را بر هم بزند و خطر عفونت‌های قارچی و باکتریایی را افزایش دهد.

محلول تخصصی آنتی سپتیک سنیتایزون به عنوان یک روش پیشگیری و کمک درمانی در مواجهه با انواع عفونت های ناحیه واژینال مناسب بوده و با حفظ pH طبیعی واژن اسیدیته محیط واژن را تغییر نمی‌دهد. شایان ذکر است این محلول نباید به عنوان یک محصول برای استفاده روتین روزانه در نظر گرفته شود.

• قاعدگی: مطالعات نشان می‌دهد تعویض منظم نوار بهداشتی (هر ۳–۴ ساعت) و شست‌وشوی مناسب، احتمال بروز عفونت‌های ادراری و تناسلی را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.

• پوشش و لباس: لباس‌های زیر نخی و قابل تنفس مانع رطوبت‌گرفتگی و تکثیر قارچ Candida albicans می‌شوند.

۲. بهداشت جنسی و تولیدمثل

• پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی (STIs): روابط جنسی محافظت شده، خطر ابتلا به عفونت HIV، HPV، سفلیس و سوزاک را تا ۸۰٪ کاهش می‌دهد.

• واکسن :HPV تزریق واکسن علیه ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در سنین ۹ تا ۲۶ سالگی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری از سرطان دهانه‌ی رحم است.

• غربالگری سرطان دهانه رحم: انجمن سرطان آمریکا توصیه می‌کند زنان از سن ۲۵ سالگی هر ۳ سال یک بار تست پاپ اسمیر یا هر ۵ سال یک بار تست HPV انجام دهند.

۳. بهداشت روان و سلامت هورمونی

• چرخه هورمونی: نوسانات استروژن و پروژسترون در طول سیکل قاعدگی می‌تواند بر خلق‌وخو، انرژی و کیفیت خواب اثر بگذارد.

• سلامت روانی: افسردگی و اضطراب در زنان به دلیل عوامل هورمونی و اجتماعی ۲ برابر شایع‌تر از مردان گزارش شده است. روش‌های علمی مدیریت استرس شامل ورزش منظم، رفتاردرمانی شناختی (CBT) و مراقبه ذهن‌آگاهی (Mindfulness) توصیه می‌شوند.

۴. تغذیه و سلامت متابولیک

• نیاز به ریزمغذی‌ها: زنان در سنین باروری به ۱۸ میلی‌گرم آهن روزانه نیاز دارند که در دوران بارداری به ۲۷ میلی‌گرم افزایش می‌یابد. کمبود آهن شایع‌ترین علت کم‌خونی در زنان است.

• کلسیم و ویتامین D: مصرف کافی این مواد برای پیشگیری از پوکی استخوان پس از یائسگی ضروری است. نیاز روزانه کلسیم حدود ۱۰۰۰–۱۲۰۰ میلی‌گرم و ویتامین D حدود ۶۰۰–۸۰۰ واحد بین‌المللی است.

• پیشگیری از سندرم متابولیک: رژیم غذایی مدیترانه‌ای شامل سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، ماهی و روغن زیتون در کاهش ریسک بیماری‌های قلبی-عروقی در زنان مؤثر شناخته شده است.

۵. غربالگری و پیشگیری از بیماری‌ها

• سرطان پستان: توصیه می‌شود زنان از ۴۰ سالگی به بعد هر ۱ تا ۲ سال یک بار ماموگرافی انجام دهند.

• بیماری‌های قلبی-عروقی: شایع‌ترین علت مرگ زنان در جهان است. کنترل فشار خون، قند خون، کلسترول و حفظ وزن سالم اهمیت حیاتی دارد.

• پوکی استخوان: تست سنجش تراکم استخوان (DEXA) در زنان بالای ۶۵ سال و یا در سنین پایین‌تر در صورت وجود ریسک فاکتور توصیه می‌شود.

جدول غربالگری بانوان بر اساس سن