جلوگیری از زایمان زودرس در زنان باردار و کمک به کاهش التهاب دستگاه تناسلی تحتانی با استفاده از دوش واژینال
زایمان زودرس (Preterm labor) به زایمانی گفته میشود که در آن انقباضات منظم جداره رحم، باعث باز شدن دهانه آن پس از هفته ۲۰ و قبل از هفته ۳۷ بارداری شده و در صورت عدم درمان میتواند منجر به تولد نوزاد نارس شود. برای مادر عوارض این زایمان، مانند خونریزی شدید، عفونت رحم، بستری شدن در بخش مراقبتهای ویژه (ICU)، مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی پس از زایمان یا حتی مرگ است. این مشکلات معمولاً در زنانی که در هفتههای بارداری ۲۳ تا ۲۷ هستند، بیشتر اتفاق میافتد. زایمان زودرس خود به خودی در درجه اول به دلیل عفونت صعودی در واژن و دهانه رحم رخ میدهد. این دسته از عفونت ها با مستعد کردن شرایط فیزیولوژیک بدن، میتوانند باعث کوتاه تر شدن دهانه رحم شوند.
در نتیجه پاسخ ایمنی بدن واکنش های دفاعی علیه باکتریهایی که باعث واژینوز باکتریایی و سرویسیت میشوند، شروع شده و با انجام فاگوسیتوز توسط نوتروفیلها و ماکروفاژها، عمل بیگانه خواری گلبول های سفید صورت می گیرد. نهایتاً در نتیجه آزاد شدن آنزیمهای پروتئولیتیک، تورم دهانه رحم روی می دهد. با این حال، مواردی از کوتاه شدن دهانه رحم بدون عفونت آشکار یا التهاب واژن یا دهانه رحم نیز مشاهده شده است.
به طور کلی لازم است عفونت های ناشی از عوامل میکروبی، از جمله واژینوز باکتریایی، قبل از بارداری مدیریت و درمان شوند به ویژه، در بیمارانی که سابقه زایمان زودرس دارند. در صورت شناسایی عامل مولد واژینیت باکتریایی در دوران بارداری، میتوان از داروهای آنتی بیوتیکی مجاز در این دوران استفاده کرد ولی باید اثربخشی آنها در کنار سایر روش های موجود در نظر گرفته شود. در مورد آبسهها و حفرههای مسدود شده مانند واژن معمولاً راه های دیگری مانند سوراخ کردن، تخلیه یا شستشو هم موثر می باشند. همان طور که غرغره کردن برای رفع علایم عفونت دستگاه تنفسی فوقانی مؤثر است، شستشوی واژن نیز در موارد عفونت واژن یا دهانه رحم مفید خواهد بود. با این حال، احتمالاً به دلیل اینکه دوش واژینال (VD) عملی مرسوم در بین اکثر زنان نیست، مطالعات مرتبط اندک هستند.
مطالعه حاضر با هدف تعیین اثربخشی دوش واژینال با استفاده از محلول نمکی در بیماران با طول دهانه رحم کوتاه و عفونتهای تحت بالینی این ناحیه، بر اساس نتایج کارآزماییهای تصادفی کنترلشده (RCTs) که در ژاپن انجام شده است، صورت گرفته است.
طی این بررسی گروهی از مادران با دارا بودن شرایط فوق انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند. بدین ترتیب که جمعیت مورد مطالعه در هفتههای بارداری ۱۶ تا ۲۶ و با طول دهانه رحم ≤ ۲۵ میلیمتر به طور تصادفی به دو گروه درمانی:
• BR استراحت در رختخواب (بدون دوش واژینال)
• VD استراحت در رختخواب (با دوش واژینال)
تقسیم شدند. بیماران گروه BR هیچ عفونت واژن بدون علامتی نداشتند، در حالی که بیماران گروه VD دچار عفونت واژن بدون علامت شدند. به گروه BR اجازه داده شد ۲ هفته استراحت در رختخواب داشته باشند و به گروه VD به مدت ۳۲ هفته استراحت در رختخواب و دوش واژینال با استفاده از 500 میلیلیتر محلول نمکی داده شد. سایر اقدامات درمانی به طور استاندارد شده انجام شدند. نقاط پایانی اولیه و ثانویه به ترتیب زایمان زودرس (هفتههای زایمان) و انتقال نوزاد نارس به واحد احیاء "NICU" بودند که به عنوان میزان مصرف داروی توکولیتیک تعریف میشود. هدف از تجویز این داروها متوقف کردن زایمان و ایجاد فرصت بیشتر برای رشد جنین است. داروهای زیر برای درمان زایمان زودرس استفاده میشوند:
توکولیتیکها: این دارو انقباضات را برای حداکثر ۴۸ ساعت متوقف میکند تا تولد زودرس به تعویق بیفتد. پس از تأخیر در زایمان، ممکن است سولفات منیزیم یا کورتیکواستروئیدها توسط پزشک معالج تجویز شود.کورتیکواستروئیدها به توسعه ریهها، ارگانهای گوارشی و مغز جنین قبل از تولد کمک میکنند. این داروها معمولاً بین ۲۴ تا ۳۴ هفته بارداری تجویز میشوند.
در این مطالعه گروه محققین به ترتیب 30 و 35 مورد را در گروههای BR و VD ، (از جمله آنهایی که به بخش احیاء منتقل شده بودند) را تجزیه و تحلیل کردند. پیشینه بیمار و پیامدهای زایمان، از جمله میانگین زمان زایمان، هفتههای زایمان، وزن هنگام تولد و وضعیت تولد نوزاد، تفاوت معنیداری نداشتند. گروه VD دوره بارداری طولانیتری نسبت به گروه BR داشت (تا 32 هفته بارداری).
گروه VD اثر افزایش طول بارداری 70 روزه به طور قابل توجهی بالاتری نسبت به گروه BR داشتند. علاوه بر این، گروه VD (10 مورد 28.6٪) تمایل کمتر اما غیرمعنیداری برای انتقال به بخش احیاء نسبت به گروه BR (12مورد 40.0٪) نشان دادند. به عبارت دیگر در بیمارانی که دهانه رحم کوتاه، سرویسیت یا واژینیت دارند، دوش واژینال با محلول نمکی ممکن است دوره بارداری را طولانیتر کرده و زایمان زودرس را کاهش دهد و در نتیجه پیامدهای مادری و نوزادی را بهبود بخشد.
نتیجه گیری:
دوش واژینال غالباً برای رفع بوی نامطلوب و خوشبو کردن واژن انجام می شود که با روشی که در اکثر مراکز درمانی انجام میشود متفاوت است. اگرچه تزریق محلول به داخل واژن به طور معمول انجام نمیشود، اما تمیز کردن واژن حین استفاده از توالت با کمک آب گرم روشی رایج در ژاپن است و طبق مطالعهای توسط آساکورا و همکاران، صورت گرفته این روش نه تنها به بروز واژینوز کمک نمیکند بلکه به طور موثری از عفونتهای دستگاه ادراری جلوگیری میکند و علائم واژینال را در زنان قبل از ورود به دوره یائسگی بهبود میبخشد.
نتایج این مطالعه، بر اساس داده های حاصل از کارآزمایی بالینی تصادفی بر روی مادران باردار که بین ژانویه ۲۰۰۵ و نوامبر ۲۰۱۱ مورد بررسی قرار گرفته بودند، شواهد ارزشمندی از مفید بودن VD برای جلوگیری از زایمان زودرس در بیماران مبتلا به سرویسیت و واژینیت باکتریایی ارائه می کند. بدین ترتیب که VD با استفاده از ۵۰۰ میلیلیتر نرمال سالین در بیماران مبتلا به سرویکس کوتاه ،سرویسیت یا واژینیت باکتریایی، میزان زایمان زودرس را به ترتیب در هفتههای بارداری کمتر از ۳۴ و کمتر از ۳۰ به طور قابل توجهی کاهش میدهد.