ارتباط PCOS مقاوم به انسولین و ابتلا به دیابت
سندرم تخمدان پلیکیستیک یا PCOS یکی از رایجترین اختلالات هورمونی در میان زنان است. این اختلال معمولاً با افزایش غیر طبیعی هورمونهای آندروژن و ایجاد کیستهای کوچک متعدد در تخمدان همراه است. یکی از اصلیترین ویژگیهای PCOS، مقاومت به انسولین است؛ وضعیتی که طی آن سلولهای بدن به انسولین پاسخ مناسبی نمیدهند و همین موضوع میتواند زمینهساز دیابت نوع ۲ گردد.
در زنان مبتلا به PCOS، بدن برای حفظ سطح طبیعی قند خون، انسولین بیشتری ترشح میکند. این وضعیت به مرور زمان میتواند به افزایش قند خون، پیشدیابت و دیابت نوع ۲ منجر شود. به همین دلیل آگاهی از این ارتباط و مدیریت بهموقع آن اهمیت زیادی دارد.
علائم تنبلی تخمدان مقاوم به انسولین
PCOS مقاوم به انسولین مجموعهای از علائم هورمونی و متابولیک را ایجاد میکند، از جمله:
نامنظمی یا توقف قاعدگی
افزایش موهای زائد (هیرسوتیسم)
آکنه و مشکلات پوستی
افزایش وزن بهویژه در ناحیه شکم
خستگی مزمن
نوسانات خلقی
مشکلات باروری
وجود کیستهای ریز در تخمدان
نشانههای پوستی مقاومت به انسولین مثل تیرگی پوست (آکانتوز نیگریکانس)
علل بروز PCOS مقاوم به انسولین
چند عامل مهم میتوانند فرد را مستعد این اختلال کنند:
ژنتیک و سابقه خانوادگی PCOS یا دیابت
عدم تعادل هورمونی و افزایش آندروژنها
چاقی و کمتحرکی
استرس و کمبود خواب
مقاومت به انسولین که زمینهساز افزایش قند خون است
تشخیص تنبلی تخمدان مقاوم به انسولین
پزشک معمولاً موارد زیر را بررسی میکند:
تاریخچه پزشکی و علائم بیمار
معاینه فیزیکی و بررسی نشانههای هورمونی
آزمایش خون برای سنجش:
انسولین
قند خون ناشتا
هورمونهای جنسی
سونوگرافی جهت مشاهده کیستهای تخمدان
این یافتهها به پزشک کمک میکند تا تشخیص نهایی را تأیید و برنامه درمانی مناسب را تنظیم کند.
ارتباط میان PCOS و دیابت
چرا PCOS خطر دیابت را افزایش میدهد؟
وجود مقاومت به انسولین باعث میشود بدن انسولین بیشتری تولید کند.
انسولین بالا، آندروژنها را افزایش داده و چرخه PCOS را بدتر میکند.
در نتیجه تنظیم قند خون مختل شده و ریسک دیابت نوع ۲ افزایش مییابد.
بر اساس تحقیقات، احتمال ابتلای زنان دارای PCOS به دیابت ۲ تا ۴ برابر بیشتر از زنان دیگر است.
دیابت و انواع آن
تعریف دیابت
دیابت یک اختلال متابولیک است که در آن انسولین کافی وجود ندارد یا انسولین عملکرد مؤثری ندارد. نتیجه این وضعیت، بالا رفتن سطح قند خون است که با گذشت زمان میتواند به قلب، کلیه، اعصاب و چشم آسیب بزند.
معیار تشخیص:
قند ناشتا ≥ 126 mg/dl
قند ۲ ساعته ≥ 200 mg/dl
HbA1c بین 5.7–6.4% نشاندهنده پیشدیابت است.
دیابت نوع ۱
در دیابت نوع ۱، لوزالمعده تقریباً هیچ انسولینی تولید نمیکند. این نوع معمولاً در نوجوانان دیده میشود اما در هر سنی امکان بروز دارد.
درمان اصلی: تزریق انسولین مادامالعمر
دیابت نوع ۲
شایعترین نوع دیابت است و معمولاً در بزرگسالان بروز میکند اما اخیراً در نوجوانان هم مشاهده میشود.
در این نوع، مقاومت به انسولین عامل اصلی است و لوزالمعده نمیتواند مقدار کافی انسولین تولید کند.
عوامل خطر:
چاقی
سن بالای ۴۰
سابقه خانوادگی
فشار خون یا کلسترول بالا
کمتحرکی
سندرم تخمدان پلیکیستیک
ارتباط PCOS با دیابت نوع ۲
زنان مبتلا به PCOS به دلیل موارد زیر بیشتر به دیابت مبتلا میشوند:
مقاومت به انسولین
چاقی شکمی
اختلالات هورمونی
التهاب مزمن سطح پایین
اگر این وضعیت کنترل نشود، بهمرور زمان قند خون افزایش یافته و فرد وارد مرحله پیشدیابت و سپس دیابت نوع ۲ میشود.
پیشگیری و مدیریت دیابت در زنان مبتلا به PCOS
برای کاهش خطر:
کاهش وزن (۵ تا ۱۰٪)
فعالیت بدنی منظم
مدیریت استرس و خواب کافی
رژیم غذایی مناسب
کنترل هورمونها
در موارد لازم مصرف داروهای افزایشدهنده حساسیت به انسولین مثل متفورمین
نتیجهگیری
PCOS مقاوم به انسولین یک اختلال هورمونی رایج با تأثیرات گسترده بر سلامت متابولیک زنان است. ارتباط این اختلال با افزایش ریسک دیابت نوع ۲ کاملاً ثابت شده و تشخیص زودهنگام، اصلاح سبک زندگی و پیگیری پزشکی منظم میتواند نقش کلیدی در کنترل این بیماری و پیشگیری از عوارض آن داشته باشد.
